Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Politiek kleurt discussie over achterstand
Volgens onderzoeksorganisatie ZonMw zijn allochtonen niet structureel ongezonder dan Nederlanders. Ook weten ze meestal prima de weg naar zorgvoorzieningen te vinden. Zorgverleners hebben andere ervaringen. In Amsterdam verrijst daarom binnenkort een kliniek speciaal voor Turkse patiŽnten.

In de afgelopen zeven jaar besteedde onderzoeksorganisatie ZonMw ruim 27 miljoen euro aan projecten waarin de gezondheid van en zorg voor allochtonen een belangrijke rol speelde. Die projecten leverden drie opvallende conclusies op, aldus programmacoŲrdinator Evert van der Veen. 'Op de eerste plaats zijn allochtonen niet altijd ongezonder dan Nederlanders. Op de tweede plaats weten allochtonen de weg naar de zorg beter te vinden dan verwacht. De derde conclusie is dat Nederlandse zorgverleners hulp aan allochtonen als ingewikkeld ervaren.' Van der Veen presenteerde vorige week het ZonMw-rapport 'Bewijs voor verschil?' waarin de 163 allochtonenprojecten worden geanalyseerd. Aan de hand van een aantal voorbeelden zette hij de conclusies kracht bij. 'Na hun 40ste jaar hebben
Marokkaanse mannen een betere levensverwachting dan Nederlandse mannen. Consultatiebureaus worden net zo goed bezocht door Surinamers, Antillianen, Turken en Marokkanen als door Nederlanders. Zonder extra werving laten Turkse, Marokkaanse en Surinaamse ouderen zich net zo vaak door de huisarts tegen griep vaccineren.'

De projecten hebben niet alleen kennis opgeleverd. Ook zijn er daadwerkelijk veranderingen bereikt
in de praktijk. Volgens Van der Veen werden in zeven jaar tijd meer dan vijftig cultuurspecifieke
instrumenten ontwikkeld om de zorg voor allochtonen beter en toegankelijker te maken. Als
voorbeelden noemde hij onder meer het gebruik van Winti- genezers bij de zorg voor Creools-
Surinaamse verslaafden, het inzetten van voorlichters in de eigen taal op een verloskundige
polikliniek en een zorg- en welzijnsprogramma voor Chinese ouderen.

Gloeiende plaat
Volgens ZonMw ontzenuwt het rapport de hardnekkige mythe dat er sprake is van een structurele achterstand in de gezondheidstoestand van allochtonen en dat zij per definitie slechtere toegang hebben tot zorgvoorzieningen. Dat wil echter niet zeggen dat alles koek en ei is. Gezondheidsverschillen zijn er wel degelijk. De gemiddelde levensverwachting van allochtonen is lager, met name allochtone mannen met een lage sociaal-economische status zijn slechter af. Ook hebben Marokkaanse meisjes die noch in de eigen, noch in de Nederlandse cultuur aarden, vaker angststoornissen, depressies en gedragsproblemen. En allochtonen hebben aantoonbaar meer seksueel overdraagbare aandoeningen, ongewenste zwangerschappen en gemiddeld een slechtere geestelijke gezondheid.

Belangrijkste knelpunt is, aldus ZonMw, de gebrekkige communicatie tussen zorgverleners en
allochtone patiŽnten. Artsen missen daardoor nog wel eens een diagnose en goede afspraken over de
behandeling komen moeizamer tot stand. Al met al, vindt ZonMw, is er een hoop werk verzet, maar
vormen alle initiatieven bij elkaar slechts een druppel op de gloeiende plaat. ZonMw is dan ook van zins, zo liet directeur Henk Smid weten, op de ingeslagen onderzoeksweg voort te gaan en extra te investeren in de implementatie van succesvolle projecten.

Nieuwe koers
Het rapport werd vorige week, tijdens een lunchbijeenkomst op VWS, aangeboden aan Marcel van Gastel, directeur-generaal Maatschappelijke Zorg van het ministerie van Volksgezondheid (dat ZonMw financiert). Onder minister Hoogervorst is het ministerie een nieuwe koers ingeslagen. Het ziet voor zichzelf niet langer een sturende rol weggelegd bij de interculturalisatie van de zorg. VWS trok daarom onlangs de financiŽle steun in voor de projectgroep die met dat doel in 2001 was opgericht. Waarop de projectgroep zichzelf prompt ophief. Van Gastel bleek de verpersoonlijking van dat nieuwe beleid. Na ontvangst van het rapport vroeg hij eerst zuinigjes of ook de mislukte projecten erin waren opgenomen. Vervolgens relativeerde hij het belang van interculturele verschillen in de zorg: 'Van een gloeiende plaat is geen sprake. De kernvraag is: hoe ga je om met diversiteit? En diversiteit heeft niet per se met etnische achtergrond te maken. Er zijn immers ook belangrijke verschillen in sociaal-economische achtergrond.' Volgens Van Gastel moeten problemen tussen hulpvrager en hulpverlener ook door die partijen worden opgelost. 'De verantwoordelijkheid ligt bij de patiŽnt en de zorgverlener. De overheid schept de randvoorwaarden.'

Van artsen mag volgens Van Gastel bijvoorbeeld worden verwacht dat zij in staat zijn om met de
patiŽnt te communiceren. Andersom mag van de patiŽnt worden verwacht dat hij de taal van de arts
spreekt. Die opmerking was tegen het zere been van AMC-hoogleraar fysiologie en experimentele
anesthesiologie Can Ince. 'Dat is belachelijk. Wilt u soms een taaltoets voordat mensen het
ziekenhuis bezoeken?', wilde hij weten. Ook Jan Booij, directeur van het Haagse verpleeghuis De
Schildershoek, wond zich op. 'Hoezo geen gloeiende plaat? Het zorg- en welzijnsproject voor Chinese ouderen werd in ons verpleeghuis uitgevoerd. Het ging om welgeteld 24 ouderen. Als u denkt dat het met de zorg voor deze mensen nu wel in orde is, heeft u het mis. Er zijn echt veel mensen die de weg niet weten.'

Verschillende aanwezigen - onder wie een aantal (ex- )leden van de opgeheven projectgroep
Interculturalisatie - ergerden zich aan de afstandelijke houding van de VWS- vertegenwoordiger. Zij vroegen zich af waarom de overheid niet meer doet om de succesvol gebleken allochtone zorgconsulenten op grote schaal te introduceren en waarom beleid voor het opnemen van de factor 'etniciteit' in het curriculum van zorgopleidingen achterwege blijft. 'Achterstanden wegwerken is kwaliteitsbeleid en een taak voor de overheid. De eigen verantwoordelijkheid van de patiŽnt is een doekje voor het bloeden', was in het publiek te horen.

Turkse kliniek
Waar het beroep op eigen verantwoordelijkheid toe kan leiden, werd duidelijk uit de mededeling van professor Ince. Hij kondigde de komst aan van een kliniek voor Turkse Nederlanders. De kliniek opent begin volgend jaar haar deuren in de Amsterdamse binnenstad. Volgens Ince sluit het initiatief aan bij de behoefte van de Turken in Nederland. 'Als je het rapport oppervlakkig leest, krijg je de indruk dat het meevalt met de zorg voor allochtonen. Dat is niet terecht. Met de toegang tot de zorg is het niet goed gesteld. De toegankelijkheid van ziekenhuizen is bijvoorbeeld niet onderzocht. Er zijn op dat gebied belangrijke knelpunten.'

Als voorbeeld noemt hij de revalidatiegeneeskunde. Volgens de Amsterdamse hoogleraar van Turkse
afkomst hebben Turken daartoe nauwelijks toegang. 'Ik weet dat er orthopeden zijn die oudere Turken geen nieuwe heup geven omdat ze geen vertrouwen hebben in het revalidatietraject. Revalidatie eist namelijk veel van de patiŽnt en veel van de communicatie tussen arts en patiŽnt. De arts moet de patiŽnt aan het bewegen zien te krijgen. Soms tegen diens zin, en dat bewegen doet pijn. Daarvoor moet je de patiŽnt op de juiste manier aanspreken en dat is moeilijk. Tegen een Nederlander zeg je: "Kom op, flink zijn, je kunt het wel." Tegen een Turk moet je misschien zeggen: "Wat moeten je kinderen wel niet denken dat jij daar maar in je stoel zit?"'

Win-winsituatie
De Turkse zorginstelling wordt volgens Ince 'een gewone kliniek in de medische zin van het woord'. In eerste instantie zullen er alleen eenvoudige ingrepen zoals besnijdenissen plaatsvinden en kunnen patiŽnten er terecht voor leefstijladviezen. Later zullen ook diagnostiek en uitgebreidere behandelingen worden aangeboden. 'Denk aan zaken als pijnbestrijding - in Nederland is het bijvoorbeeld bijna onmogelijk om daarvoor een ruggenprik te krijgen - maar ook aan psychosociale zorg en advies en consultatie bij zorg rond het levenseinde of orgaantransplantatie.'

De kliniek zal worden bemand door Turks- Nederlandse artsen. 'Die hebben ook geen specifieke ervaring met de Turkse doelgroep. Ze spreken de taal, dat wel. We willen ze daarom in Turkse klinieken - waarmee we goede contacten hebben - een halfjaar stage laten lopen.' Volgens Ince ligt aan de kliniek een 'bedrijfsmatig concept' ten grondslag. Het woord 'privť- kliniek' neemt hij liever niet in de mond. Voor het project zijn zowel Turkse als Nederlandse geldschieters gevonden. 'Wij willen niet afhankelijk zijn en de hand ophouden bij de overheid. De patiŽnten betalen zelf, al zullen we - waar mogelijk - natuurlijk wel samenwerken met zorgverzekeraars.'

Volgens de hoogleraar leidt de politieke discussie alleen maar af van waar het eigenlijk om gaat: de
patiŽnt. 'Wij gaan uit van een win-winsituatie: we verbeteren de zorg voor Turkse Nederlanders en
Nederlandse artsen kunnen van ons leren hoe ze de omgang met Turkse patiŽnten kunnen verbeteren.'
Bron: Medisch Contact, nr. 46 - 14 november 2003Publicatiedatum: 25 november 2003 16:01 uur


Meer informatie:
datum:  8 januari 2005 18:42   naam: nurten duru   organisatie: 
Ik had al iets over dit project gehoord, ik zou grag weten wat er nu met deze project aan de hand is.



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.