Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

'Contract' naar Frans voorbeeld moet meisjesbesnijdenis voorkomen
Meisjesbesnijdenis wordt in Nederland als kindermishandeling beschouwd en kan bestraft worden met maximaal 16 jaar cel. Hoewel er aanwijzingen zijn dat het vergrijp regelmatig voorkomt, is er tot nu toe niemand voor vervolgd. Staatssecretaris Bussemaker van Volksgezondheid ziet heil in de Franse aanpak: een 'contract afsluiten' met ouders uit de risicolanden.

Hoe vaak genitale mutilatie, oftewel besnijdenis bij meisjes in Nederland voorkomt, is onbekend. De schattingen lopen uiteen, van jaarlijks enkele tientallen tot honderden slachtoffers. Meisjesbesnijdenis komt vooral voor onder migranten uit Somalië, Ethiopië, Eritrea en Soedan. Bij de ergste vorm van besnijdenis (infibulatie) worden de clitoris en schaamlippen van het meisje afgesneden, waarna de vagina op een hele kleine opening na wordt 'dichtgenaaid'.

Meer kennis nodig
Uit het rapport 'Drie jaar pilots Vrouwelijke Genitale Verminking', dat eind januari verscheen, blijkt dat er in totaal slechts vier meldingen bij het Advies en Meldpunt Kindermishandeling (AMK) zijn binnengekomen. "Er zijn de afgelopen drie jaar wel heel weinig meisjes in Nederland behoed voor genitale verminking", erkent staatssecretaris Jet Bussemaker. Uit het rapport blijkt verder dat de kennis van medewerkers van het AMK over meisjesbesnijdenis ernstig tekort heeft geschoten. Dat leidde er onder meer toe dat AMK-medewerkers niet standaard hebben onderzocht of aangifte tegen de ouders kon worden gedaan. Naar aanleiding van het rapport heeft Bussemaker nu besloten het AMK uit te breiden met vijftien deskundigen op het gebied van meisjesbesnijdenis.

Franse aanpak
Naast het uitbreiden van de deskundigheid bij het AMK ging Bussemaker te rade in Frankrijk, waar men het probleem op een eigen wijze te lijf gaat. De Franse aanpak houdt in dat artsen met de ouders uit risicogroepen een soort medisch contract afsluiten. "Als een meisje uit een risicogroep naar het land van herkomst afreist, wordt vóór vertrek met de ouders een contract afgesloten," legt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid uit. "Daarin staat dat de dochter niet besneden is en dat de familie die haar begeleidt, er alles aan zal doen om dat te voorkomen. Er staat ook in dat genitale verminking strafbaar is en dat de ouders vervolgd worden als dat meisje na de reis toch besneden blijkt te zijn. Het kind wordt bij terugkomst onderzocht."

"Het gaat om een contract met stempels en handtekeningen, mét een vertaling, waarmee de ouders ook aan de familie duidelijk kunnen maken: als jullie ons kind besnijden, schaad je niet alleen haar, maar ook ons." De ervaring in Frankrijk zou leren dat veel ouders het prettig vinden om zo'n contract bij zich te hebben. "De druk van de familie kan groot zijn. Het kan voorkomen dat allochtone ouders die hier in het Westen wonen niet willen besnijden, maar een tante het toch doet." Het contract moet vooral een preventieve werking op ouders en buitenlandse familieleden hebben om besnijdenis tegen te gaan.

Contract
In het zogenoemde elektronisch kinddossier wil Bussemaker laten registreren of een meisje tot de risicogroep behoort. De ouders tekenen – wanneer er een besnijdingsrisico bestaat - het contract met bijvoorbeeld een hulpverlenende instantie als het consultatiebureau. "De controle op naleving door de ouders is lastig," erkent de woordvoerder. "Het gaat om toezicht door betrokkenen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een meisje op school tegen haar lerares zegt dat zij op vakantie gaat naar haar land van herkomst en er een groot feest gaat plaatsvinden. Een lerares zou dan kunnen denken: gaat het alleen om een feest of is er meer aan de hand? Zij kan dan aan de bel trekken."

Verdeeldheid onder deskundigen
In november vorig jaar vond bij Pharos een bijeenkomst plaats met het thema 'Meisjesbesnijdenis vervolgen en veroordelen. Een internationaal perspectief'. Op die bijeenkomst spraken drie deskundigen op het gebied van meisjesbesnijdenis, afkomstig uit Zweden, Frankrijk en België. Na de uiteenzetting van de (juridische) situaties op dit punt in hun thuislanden, kwamen tijdens een discussie met de zaal de verschillende standpunten naar voren.

Repressie versus preventie
Els Leye (België), medeoprichtster van het Europees Netwerk ter Preventie van Vrouwelijke Genitale Verminking, gaf aan bang te zijn dat men zich teveel gaat richten op repressie in plaats van preventie. Ze waarschuwde dat men zich niet teveel moet focussen op een veroordeling. Sociaal antropologe Sara Johnsdotter (Zweden), deelde deze angst, mede door ervaringen in haar eigen land. Zij sprak haar waardering uit voor de voorzichtige en afwachtende houding van de Nederlandse professionals.

Meldingsrecht versus meldingsplicht
Linda Weil-Curiel (Frankrijk), advocate bij meer dan honderd rechtzaken aangaande vrouwelijke genitale verminking, was een andere mening toegedaan. Volgens haar moeten professionals opener zijn, verbergen zij teveel. "Het gaat om onze kinderen. De wet verbiedt vrouwelijke genitale verminking, dus moeten wij ons daaraan houden en moeten we die zaken dus melden. Het belang van het kind staat te allen tijde voorop." In Frankrijk hebben medici een meldingsplicht voor gevallen van meisjesbesnijdenis. In Nederland is tot op heden sprake van meldingsrecht.

Standpunt Somaliërs in Nederland
Nederlandse Somaliers, verenigd in de Federatie Somalische Associaties in Nederland (FSAN), vinden het vooral belangrijk dat de samenleving blijft investeren in een preventieve aanpak: gericht op voorlichting en bewustwording, resulterend in gedragsverandering binnen de risicogroepen. Afschaffing van besnijdenis op basis van kennis, overtuiging en consensus over (nieuwe) waarden en normen is volgens hen de meest duurzame oplossing. Vervolging en straffen zien zij daarnaast als noodzaak, om te zorgen dat afschaffing niet te traag verloopt en dat ouders die voor de keuze van besnijdenis staan de strafbaarheid serieus nemen.

Juridisch en politiek vervolg
De staatssecretaris voert nog overleg met minister Hirsch Ballin van Justitie over het ‘contract’ of ‘medisch certificaat’. De bewindspersonen onderzoeken verder of invoering ervan haalbaar is in Nederland. Ook heeft Bussemaker een brief met uitleg gestuurd naar de Tweede Kamer.

Bron: Mikado, Volkskrant, NRC, Zorg en Welzijn, PharosPublicatiedatum: 13 februari 2009 17:41 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in Australië
E-module huwelijksdwang van Fier Fryslân
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.