Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Beter luisteren naar patiŽnt door inzet ervaringsdeskundige
Psychiatrische patiŽnten krijgen zťlf een steeds grotere rol toebedeeld in de ggz. Begeleiding door ervaringsdeskundigen komt het herstelproces van de cliŽnt ten goede. Het is makkelijker om contact te leggen en de cliŽnt heeft het gevoel echt begrepen te worden. Dat blijkt uit een onderzoek 'Een ervaring rijker?!', dat voor de Week van de Psychiatrie werd gehouden. De Week van de Psychiatrie stond in het teken van de ervaringsdeskundige.

Het begrip ervaringsdeskundigheid heeft de afgelopen decennia opmars gemaakt in de ggz. Zo wordt er tegenwoordig veel waarde gehecht aan lotgenotencontact. Ook worden (ex)-patiŽnten ingezet bij voorlichting. Omdat zij zelf patiŽnt zijn geweest, kunnen zij zich goed inleven in de ander. Dat maakt het voor de patiŽnten makkelijker om hun verhaal te vertellen. Ervaringsdeskundigen kunnen zo een brug slaan tussen hulpverleners en patiŽnten. Ook vanuit intercultureel opzicht bewijst dit zijn waarde, zoals in het project 'Stemmen uit de praktijk'. Toch zijn de ervaringen van patiŽnten verhoudingsgewijs nog weinig doorgedrongen in het wetenschappelijk onderzoek.

Ander blikveld
PatiŽnten enerzijds en hulpverleners en wetenschappelijke onderzoekers anderzijds hebben vaak een andere kijk op de zaken. Deze verschillen in opvattingen worden nog eens verder versterkt als er cultuurverschillen zijn. "In de psychiatrie ben je een gediagnosticeerd geval dat past in een categorie waarvoor een behandelaar geld krijgt ", vertelt Toon Vriens, voorzitter van de Week voor de Psychiatrie en medewerker van Stichting Pandora. "Daar gaat het al mis. CliŽnten willen hun eigen verhaal kunnen vertellen, en willen graag aandacht voor hun ambities, in plaats van voor hun problemen."

Sociale factoren
"Onderzoekers zien een patiŽnt als een brein met gestoorde neurotransmittersystemen dat je in een scanner moet zien te krijgen, of aan de pillen. Biologische onderzoekers vragen zich af hoe genen het brein beÔnvloeden en psychosen ontstaan. Maar patiŽnten zelf zien juist een verband met bepaalde trauma's in hun leven. Zij stellen dat sociale factoren een grote rol spelen bij het ontstaan en het verloop van hun stoornis", meent hoogleraar psychiatrie Jim van Os (Universiteit Maastricht) in De Volkskrant. Hij pleit ervoor dat beide soorten hypothesen, zowel die uit de gangbare wetenschap als die van de patiŽnten, onderzocht worden.

Omgevingsfactor
Promovenda Catherine van Zelst (Universiteit Maastricht) houdt zich bezig met onderzoek naar de stigmatisering van mensen die lijden aan ernstige psychiatrische stoornissen. Zij beaamt dat in het wetenschappelijk onderzoek veel meer aandacht is voor de rol van de genen, dan voor de 'omgevingsfactor'. "Over verschijnselen als etikettering, stereotypering, uitgesloten worden en discriminatie vind je veel minder in de literatuur dan over biologische factoren. Individuele verhalen passen vaak niet in het beeld van objectief onderzoek." Om dit euvel te verhelpen, baseert Van Zelst zich niet alleen op de bestaande literatuur, maar gaat zij ook in gesprek met patiŽnten om te horen wat volgens hen nodig is.

Mťt de patiŽnt
Van Os en Van Zelst staan niet alleen. Er wordt vaker gepleit voor deze vorm van practice based evidence, waarbij nauw wordt samengewerkt met de patiŽnt. "Behandelaars besluiten dat hun medicatie effectief is als hun patiŽnten op een bepaald moment op een bepaalde schaal verbetering laten zien. Maar de mensen zelf waarderen die maat heel anders ", zegt Vriens. "PatiŽnten kijken wat de behandelmethode bijdraagt aan het verbeteren van hun gehele situatie."

Beperkte onderzoekstraditie
Deze nieuwe manier van onderzoek verrichten zou breder verspreid moeten worden, vindt ook Wilma Boevink, ervaringsdeskundige en onderzoekster bij Trimbos en lector aan de Hanzehogeschool Groningen. Ze meent dat de rol van ervaringsdeskundigen nog te beperkt is in de huidige onderzoekssituatie. "Het ontbreekt cliŽnten en hun organisaties veelal aan de middelen en de macht om de bestaande onderzoeksinstituten aan te zetten tot voor hen relevante wetenschappelijke studies. In het gangbare wetenschappelijk onderzoek worden de voor cliŽnten belangrijke vragen niet gesteld. Ze hebben de positie van object in plaats van actor. De gebruikte methoden reduceren praktijken van cliŽnten tot dat wat meetbaar is."

Positief
Studenten SPH van de Hanzehogeschool Groningen deden een kleinschalig onderzoek naar ervaringsdeskundigen. "Eigenlijk zijn de cliŽnten alleen maar positief over de ervaringsdeskundigen", zeggen de studentes in Psy.nl. "Ze voelen zich allemaal begrepen, veilig en gelijkwaardig. Ervaringsdeskundigheid zien zij dan ook zeker als een meerwaarde. Bij professionals hebben cliŽnten eerder het gevoel een nummer te zijn, zij kunnen niet begrijpen wat zij meemaken en welk gevoel daarbij speelt. Gesprekken met een professional worden dan ook als zakelijk ervaren." Het liefst zouden de cliŽnten die aan het onderzoek hebben meegewerkt veel meer ervaringsdeskundigen aan het werk zien.

Kracht
Altrecht, ggz instelling in Utrecht, streeft daarnaar. Om de kwaliteit van zorg positief te beÔnvloeden en de heersende taboes op psychische problemen te verminderen, neemt Altrecht steeds vaker ervaringsdeskundigen aan. In 2011 moet hun aantal oplopen naar vijf procent, vindt Roxanne Vernimmen, voorzitter van de Raad van Bestuur van Altrecht. Ervaringsdeskundige Radia Harchaoui en Roxanne Vernimmen waren samen te gast bij het TV programma Goedemorgen Nederland, eerder deze week. "Ik wil graag een rolmodel zijn, dat geeft mij en cliŽnten kracht", zo legde Harchaoui uit. Ze begeleidt Marokkaanse vrouwengroepen met psychosomatische klachten bij Altrecht.

Bron: de Volkskrant, Mikado, Week voor de Psychiatrie, Psy, Altrecht. Foto: Altrecht. Publicatiedatum: 10 april 2009 15:22 uur



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.