Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Jubileumboek Gekleurde gekte verschenen
Waar staan we na 25 jaar interculturele ggz? En waar gaan we heen? Hoe heeft het zorgaanbod voor mensen met alle mogelijke migratie-achtergronden in Nederland ontwikkeld? In het jubileumboek Gekleurde gekte vertellen hulpverleners, cliŽnten, bestuurders en wetenschappers openhartig over dit spraakmakende onderwerp. Het eerste exemplaar van het boek is onlangs uitgereikt aan Diana Monissen, directeur-generaal bij VWS.

Indra Boedjarath, directeur van Mikado, ging in de jaren í80 als psychologiestudent mee op huisbezoek bij een Surinaamse die aan schizofrenie leed. Naar eigen zeggen ging het goed met de patiŽnte, die trots haar versgemaakte soep liet zien. Eťn blik in de pan overtuigde de behandelend psychiater van het tegendeel: er zat banaan in de soep! De medicatie moest daarom maar snel omhoog.
De anekdote maakt duidelijk van hoever de interculturele hulpverlening is gekomen vanaf het officieuze startpunt in 1983, toen de eerste landelijke conferentie 'Migratie en ggz' plaatsvond. Toch is de interculturalisatie van de ggz nog niet klaar en zal dat ook nooit zijn, concludeert Boedjarath.

Psychologische effecten migratie
Publicist Anil Ramdas - zelf van Surinaamse afkomst - gaat in op de psychologische effecten van migratie aan de hand van zijn eigen ervaringen en die van anderen. Hoe je op een dag vertrekt Ė al dan niet noodgedwongen -, jezelf voorhoudend dat het gaat om een tijdelijke beslissing. Je wilt geld verdienen, een goed bestaan opbouwen en dan teruggaan. Totdat het tot je doordringt, na vijf, tien of twintig jaar dat terugkeer een illusie is. "Migratie gaat soms langzaam, en de tijd die het kost om in te zien dat het niet tijdelijk is, is ziekmakend." Maar hoe behandel je zoiets als heimwee of nostalgie? Aanvankelijk had de Nederlandse ggz daar nauwelijks een antwoord op. Terwijl het ontworteld raken van bijvoorbeeld 'vroege' migranten zoals Molukkers en Indische Nederlanders grote impact had op hun geestelijke gezondheid.

Psychische klachten vaak taboe
Ramdas' relaas maakt de noodzaak van interculturele ggz eens te meer duidelijk. Hij is niet de enige. "Vanuit onze cultuur wordt een psychiatrische ziekte anders bekeken dan een lichamelijke ziekte, terwijl het eigenlijk hetzelfde is. Je kunt er niet zomaar over praten met iedereen dus houd je een beetje afstand tot mensen, je trekt je terug", vertelt de Irakese Trifa Zangana openhartig naar aanleiding van de ziekte van haar man, die lijdt aan ptss. Inmiddels is Zangana lid van het bestuur van de Stichting Familieleden van Psychiatrische PatiŽnten Westelijk Noord-Brabant (FPP WNB).

Voorlichter Rhimou Baqouah maakt vrijwel dagelijks mee hoe allochtone vrouwen worstelen met psychische problemen. "Vrouwen van de eerste generatie hebben het het zwaarst. Ze leven geÔsoleerd, zijn analfabeet en spreken de taal nauwelijks. Ze zijn eenzaam en hebben vaak last van depressies, maar juist bij hen zijn psychische klachten niet bespreekbaar."

Out of the box durven denken
Goede interculturele zorg realiseren waar mensen echt iets aan hebben vraagt om creativiteit, lef en doorzettingsvermogen. "In de transculturele psychiatrie moet je 'out of the box' kunnen denken, maar doordat behandelingen en diagnoses zo nauw zijn gedefinieerd, word je juist gestimuleerd 'in the box' te blijven, aldus psychiater Boris Droědek.

Volgens Leen van Leersum, bestuurder van Emergis, GGZ instelling in Zeeland, draait het daarbij om het vasthouden van de positieve toon, zonder negatieve aspecten te negeren. "Als bestuurder moet je diversiteit onder ogen zien. Het is deel van de complexiteit van de psychiatrie." Interculturalisatie-pionier van het eerste uur, Ronald May: "De basis is het contact met de patiŽnt. De medemenselijkheid. Je afvragen: zou ik zelf op deze manier behandeld willen worden?"

Gebrek aan toetsbare doelstellingen
Medisch antropoloog Rob van Dijk, werkzaam bij Bavo Europoort, analyseert 25 jaar interculturele ggz. In zijn gedegen overzicht gaat hij in op het ontbreken van toetsbare doelstellingen en aantoonbare effecten, het ontbreken van een krachtige regisseur en het gebrek aan aansluiting bij centrale ontwikkelingen in de ggz. Omdat interculturalisatie in de ggz tot nu toe vooral berust op aannames, pleit hij voor het verzamelen van 'harde' gegevens. Alleen aandacht voor cultuur en herkomst is onvoldoende, betoogt Van Dijk. Er is bijvoorbeeld inzicht nodig in het voorkomen van psychische stoornissen bij migranten, wat de effecten van huidige interventies zijn en het waarheidsgehalte van enkele cruciale aannames.

Voortrekkersrol kwijtgeraakt
Dat Nederland ooit voorop liep in de interculturele ggz wordt duidelijk uit het essay van David Ingleby, hoogleraar Interculturele psychologie aan de Universiteit Utrecht. Tot 2003 stond diversiteit hoog op de agenda in de gezondheidzorg, zeker in vergelijking met ons omringende landen. Met het omslaan van het politieke klimaat, na onder andere de dood van Pim Fortuyn, is Nederland deze voortrekkersrol echter kwijtgeraakt. Die eer komt nu Groot-BrittanniŽ toe. Gelukkig zijn sommige tussen 1973 en 2003 ontwikkelde initiatieven zo in de zorg ingebed, dat ze niet meer weg te denken zijn, zoals voorlichting in eigen taal en cultuur (VETC). Zonder de concrete steun van een nationale overheid kan er geen sprake zijn van echte vooruitgang en duurzame ontwikkelingen op het terrein van de interculturalisatie, vreest Ingleby.

Eerste exemplaar
Het eerste exemplaar van het boek werd uitgereikt op het gelijknamige congres Gekleurde gekte aan Diana Monissen, directeur-generaal curatieve zorg op het ministerie van VWS. Het boek bevat essays, interviews en fotoís. Daarnaast staat door het hele boek heen een tijdsbalk die alle belangrijke momenten uit 25 jaar interculturele ggz markeert. Ook zijn in het boek vele honderden namen genoemd van mensen die een bijdrage hebben geleverd. Tot slot is een dvd opgenomen met een impressie van het congres dat plaats vond op 23 april 2009.

Bron: Jubileumboek Gekleurde gektePublicatiedatum: 15 mei 2009 09:26 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.