Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

'Intercultureel burgerschap: een dynamische werkelijkheid'
De opening van het academisch jaar 2009-2010 van de Universiteit voor Humanistiek stond in het teken van 'Burgerschap in een interculturele samenleving'. Gastspreker Indra Boedjarath, directeur van Mikado, sprak over het belang van wederkerigheid bij intercultureel burgerschap.

Uit het overheidsbeleid blijkt dat integratie wordt beschouwd als een opdracht aan mensen die van elders komen en die afwijken van de meerderheid. Maar waarom ligt de nadruk altijd op minderheden in plaats van op de wederkerigheid die zo belangrijk is voor de invulling van het burger zijn?, vroeg Boedjarath zich af.

Sociale ongelijkheid en gezondheid
De uitgangspositie van minderheden is niet optimaal. Boedjarath haalt de gezondheidszorg als voorbeeld aan. Het blijkt uit diverse onderzoeken dat sociale ongelijkheid doorwerkt op gezondheid. Zo gaan laagopgeleide armen – waaronder veel allochtonen – in Nederland zes tot zeven jaar eerder dood dan hoogopgeleide rijken. "De verschillen hebben weinig te doen met etniciteit. Maar wel alles met een verhoogde kwetsbaarheid en de gebrekkige toegankelijkheid tot goede zorg. Er is voor grote groepen nog altijd geen goede aansluiting tussen vraag en aanbod."

Gezondheidsverschillen overbruggen
De moderne verzorgingsstaat heeft veel scherpe kanten van sociale ongelijkheid weggenomen, betoogde Boedjarath. Maar niet de ongelijkheid in gezondheid en levenskansen. "Johan Mackenbach van de Erasmus Universiteit vindt dat onder het huidige beleid de gezondheidsverschillen alleen maar groter zijn geworden. Met actief burgerschapsbeleid gericht op allochtonen alleen, overbruggen we deze verschillen niet. Daar is inzet van alle partijen voor nodig."

Toegankelijkheid van de zorg
De reguliere zorg is niet goed afgestemd op mensen van niet-westerse herkomst. Boedjarath haalde als voorbeeld de inspraak van patiënten en consumenten aan. Allochtonen zijn nauwelijks tot niet vertegenwoordigd in de diverse organisaties die daarvoor bestaan. "De redenen liggen in: onbekendheid bij de allochtonen, gebrek aan een benadering die is afgestemd op deze doelgroep (gebrek aan kennis dus), het winnen van vertrouwen, de rol van belangenorganisaties in de zorg en de grote behoefte aan kennis en voorlichting."

Maatschappelijke beeldvorming
De ontstane verschillen in gezondheid en toegankelijkheid creëren volgens Boedjarath machtsverschillen. De maatschappelijke beeldvorming speelt hierbij ook een rol. "We zien vaak een definiëring van de 'ander': islamitisch, fundamentalistisch, collectivistisch, ongeëmancipeerd, agressief, passief, intolerant, onaangepast, et cetera. Natuurlijk verwijzen deze definities naar impliciete zelfdefinities. Na 'anders' volgt immers een kenschets van 'wij', wat staat voor: witheid, christendom, rationaliteit, civilisatie, tolerantie, openheid, humanisme, redelijkheid, gematigdheid, moderniteit, scheiding van staat en kerk, emancipatie van vrouwen, en overlegcultuur."

'Wit' als onzichtbare norm
Op subtiele wijze wordt 'wit' impliciet tot een onzichtbare norm verheven, op basis waarvan groepen en individuen worden ingesloten dan wel uitgesloten, meent Boedjarath. Dit komt ook terug in de hulpverlening. Zo wordt er zorgbreed met instrumenten en methodieken gewerkt die gestandaardiseerd zijn op de Westerse bevolking. "Dat wil nog wel eens tot problemen leiden in de toepassing bij allochtonen."

Intersectionaliteit als denkkader
Boedjarath pleit voor intersectionaliteit. Dat begrip is door Gloria Wekker, hoogleraar Gender en Etniciteit, geïntroduceerd in Nederland. Dit denkmodel gaat ervan uit dat niemand één identiteit heeft. We bestaan allemaal uit deelidentiteiten. Niemand is alléén vrouw, of alléén allochtoon. Je kunt én vrouw én hooggeschoold én Creools én heteroseksueel én welgesteld én Nederlander zijn. "Iedereen kan ervoor kiezen een bepaald deel van de eigen identiteit vanuit strategisch oogpunt te benadrukken. Allochtone vrouwen kunnen bijvoorbeeld in de strijd tegen seksisme hun vrouwelijke specificiteit voorop stellen en in de strijd tegen racisme hun etnische specificiteit." Door mensen ook op andere deelidentiteiten aan te spreken, bevorder je intercultureel burgerschap, denkt Boedjarath.

Intercultureel burgerschap vormgeven
"Aan deelidentiteiten kunnen we meer of minder macht ontlenen. Iemand die op basis van de huidskleur gediscrimineerd wordt is geen life-time slachtoffer, maar heeft zeker ook macht op andere terreinen, op basis van de opleiding bijvoorbeeld. Maar dat gaat niet vanzelf. Het gaat om ruimte nemen en krijgen!" Hier schuilt de opdracht voor iedereen, om intercultureel burgerschap vorm te geven: het vinden en soms actief creëren van de ruimte tot ontmoeting. Onbevooroordeeld, zonder stereotiepe beelden en vanuit de wil de ander te zien zoals die echt is. Als we niet in staat zijn om onze gekleurde bril af te zetten, dan werken we aan ronde oplossingen voor vierkante problemen."

Een bewerking van deze lezing tot artikel is gepubliceerd in nummer 4 van Cultuur Migratie Gezondheid 2009. Indra Boedjarath, Intercultureel burgerschap en gezondheid, CMG, 6, 186-197.
Bron: Indra Boedjarath, Universiteit voor Humanistiek. Foto: Arnaud Mooij Publicatiedatum: 11 september 2009 13:20 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in Australië
E-module huwelijksdwang van Fier Fryslân
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.