'Geestelijke zorg in de laatste levensfase' op diversiteit gericht
De geestelijke zorg in de laatste levensfase beter afstemmen op de behoefte, rekening houdend met de culturele/religieuze achtergrond van de patiŽnt. Dat is het doel van de brochure 'Geestelijke zorg in de laatste levensfase', uitgebracht door Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken en Zorgbelang Zuid-Holland regio West.

'Geestelijke zorg in de laatste levensfase, passend bij de culturele achtergrond van de patiŽnt' is een sociale kaart met namen en contactgegevens van geestelijk verzorgers / begeleiders en vertrouwenspersonen van diverse religies en overtuigingen. Deze personen kunnen door zorginstellingen geconsulteerd worden voor patiŽnten voor wie geen passende geestelijke zorg 'in eigen huis' beschikbaar is.

Zorg in laatste levensfase
Geestelijke zorg is naast een goede behandeling, verpleging, verzorging en pijnbestrijding van groot belang voor het welbevinden van de patiŽnt aan het einde van zijn of haar leven. Ze kan bijdragen aan het verbeteren van de levenskwaliteit in een fase waarin mensen geconfronteerd worden met zingevingsvragen, afscheid nemen en rouw. De migrantenoverlegtafel van Zorgbelang Zuid-Holland regio West wilde de geestelijke zorg voor migranten in de laatste fase van hun leven toegankelijker maken en nam het initiatief tot een 'gouden gids' voor geestelijke bijstand.

Totstandkoming
Het boekje 'Geestelijke zorg in de laatste levensfase' kwam tot stand door samenwerking tussen migranten-(zelf)organisaties onder de vlag van Zorgbelang, culturele/religieuze organisaties waaronder kerken, moskeeŽn, mandirs, boeddhistische centra en hulpverleners die samenwerken binnen het netwerk Palliatieve Zorg (PZ). Dit netwerk valt onder regie van de Stichting Transmurale Zorg Den Haag en omstreken. Het boekje werd in mei 2008 gepubliceerd en vervolgens onder alle palliatieve zorgplekken en huisartsen in de regio Haaglanden verspreid. Ook landelijk was er veel belangstelling voor de uitgave.

Van Bahai tot Soefisme
In het boekje zijn Ė gecategoriseerd naar religie of levensbeschouwing - geestelijk verzorgers, pandits, imams, pastores en dominees opgenomen. Daarnaast staan er geestelijk begeleiders in vermeld die geestelijke ondersteuning kunnen bieden aan patiŽnten met zeer uiteenlopende culturele/religieuze achtergronden, van Bahai tot Soefisme.

Evaluatie
Marijanne Engel, projectleider bij Stichting Transmurale Zorg/ Netwerk Palliatieve Zorg, is sinds maart 2009 betrokken bij het project en werkt daarbij samen met Tineke van Werven van Stichting Zorgbelang Zuid-Holland regio West. "Het is de bedoeling dat er nog dit najaar een uitgebreide projectevaluatie plaatsvindt," zegt Engel. "We willen graag over iedereen die in de brochure wordt genoemd informatie verzamelen, onder meer door al die mensen te interviewen. De evaluatie van het gebruik van de brochure in de praktijk moet als basis dienen voor een update: een verbeterde versie van de huidige brochure."

Werkgroep
Het blijkt echter niet eenvoudig om een partij te vinden die dit wil en kan doen. Er is een werkgroep in het leven geroepen die zich over de opzet en de werkwijze van de evaluatie buigt. Hieraan nemen reguliere geestelijk verzorgers, vertegenwoordigers van de migrantenoverlegtafel ťn contactpersonen uit de brochure deel. Engel: "Vanuit de werkgroep komen geluiden dat er bij zorginstellingen soms twijfels bestaan over de bevoegdheden van geestelijk begeleiders die bij hen aan de deur komen. In sommige gevallen worden ze zelfs niet binnengelaten. Dit betekent dat we hier tijdens de evaluatie en de ontwikkeling van de nieuwe brochure veel aandacht aan moeten besteden."

Geen eisen
De meeste organisaties en personen die nu in de lijst zijn opgenomen zijn voorgedragen door de migrantengemeenschappen zelf, op basis van bekendheid binnen de gemeenschap,
(levens)ervaring of functie als imam, pandit of vertrouwenspersoon. Er zijn geen eisen gesteld aan bijvoorbeeld vooropleiding. Tineke van Werven: "Dat is ook lastig, gezien de traditie waarbinnen de functies van bijvoorbeeld imam en pandit ingebed zijn. Binnen migrantengemeenschappen gelden hiervoor eigen opleidingstrajecten en kwalificaties."

Update
De projectleiders en de werkgroep willen met de update van de brochure een verbeterslag maken, door onder meer zorgvuldiger de functie, deskundigheid en werkzaamheden van de opgenomen geestelijk begeleiders te formuleren. Zo moet de aanduiding 'geestelijk verzorger' uitsluitend worden gebruikt als iemand voldoet aan de officiŽle omschrijving hiervan volgens het beroepsprofiel. "Mensen die niet aan de geldende beroepseisen voldoen moeten anders worden aangeduid. Ook zal er in de nieuwe versie een hoofdstuk 'Vrijgevestigden' komen," legt Engel uit.

Verbindende werking
Hoewel er nog geen evaluatie heeft plaatsgevonden is de informele terugkoppeling vanuit het veld veelbelovend. "De ervaringen met de brochure tot nu toe leren ons dat de lijst een verbindende werking heeft tussen de reguliere en de niet-reguliere geestelijke zorg," zegt
Van Werven. "Er gaat een positieve stimulans vanuit dat zoveel verschillende geloofsrichtingen samen willen werken aan het verbeteren van de geestelijke zorg in de laatste levensfase."

Diversiteit in opvattingen
Engel wijst erop dat de vraag naar geestelijke verzorging in de laatste levensfase veel breder is dan de vraag om religieuze hulp. Zelf woonde ze onlangs een training bij die een geestelijk verzorger in een ziekenhuis aan een groep verpleegkundigen gaf. De geestelijk verzorger hamerde erop dat verpleegkundigen en andere zorgverleners mťťr zouden moeten doorvragen en voorzichtiger zouden moeten aftasten aan wat voor geestelijke hulp een patiŽnt behoefte heeft. Het zorgaanbod op dit vlak zou te vaak beperkt blijven tot de vraag: "Bent u gelovig, en zo ja, wilt u een dominee aan uw bed?"

Nominatie STOEL Zorgvernieuwingsprijs
Het project 'Geestelijke zorg in de laatste levensfase, passend bij de culturele achtergrond van de patiŽnt' was ťťn van de zestien genomineerden voor de STOEL Zorgvernieuwingsprijs 2009. Op 15 oktober vond de prijsuitreiking plaats tijdens het STOEL Zorgvernieuwingscongres Ė waar het project 'Soep met Liefde' tot winnaar werd uitgeroepen. Engel: "Jammer dat we niet hebben gewonnen, maar ook begrijpelijk omdat we nog nauwelijks resultaten konden laten zien. Wel leverde onze presentatie veel positieve reacties op."

Bron: Marijanne Engel, Stichting Transmurale Zorg/ Netwerk Palliatieve Zorg Haaglanden, MikadoPublicatiedatum: 23 oktober 2009 15:08 uur
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.