Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

"Interculturaliteit is een vak!"
Wasif Shadid heeft op 30 oktober jl. na 25 jaar trouwe dienst afscheid genomen als bijzonder hoogleraar Interculturele communicatie aan de Universiteit van Tilburg. In zijn afscheidsrede stelt hij dat het multiculturalismedebat wordt gekenmerkt door stigmatisering en gebrek aan beleid. Weinig wetenschappelijke kennis van zijn vak heeft de weg naar de praktijk gevonden.

Nederland herbergt honderden nationaliteiten en een veelvoud aan culturen en volksculturen. Hoewel dit in toenemende mate als een probleem wordt gezien, benadrukt Shadid juist dat culturele diversiteit een bron van uitwisseling, innovatie en creativiteit is. Tegen Wereldjournalisten zei hij: "Het idee dat er andere culturen zijn die van meer waarde zijn dan de onze, maar die wij niet herkennen omdat we daarin niet zijn opgegroeid, die gedachte is nu helaas aan het verdwijnen in het debat."

Multicultureel burgerschap
Shadid is voorstander van een multicultureel burgerschap. Daarbij ligt de nadruk niet op de vorderingen van een migrant in het inburgeringsproces, maar op de maatschappelijke erkenning van de verkregen burgerrechten en de spanningen die zich daarbij voordoen. Drie componenten zijn hiermee verbonden: gelijkheid, toebehoren en exclusiviteit. Gelijkheid wil zeggen dat men elkaar als volwaardig burger beschouwt, ongeacht etniciteit. Met toebehoren bedoelt Shadid de informele publieke erkenning van het toebehoren tot de nationale groep. En met exclusiviteit doelt hij op de erkenning van het onderscheidend kenmerk van de groepen. Daar moet ruimte voor zijn, anders verdwijnt het multiculturele aspect. Een gedegen multiculturalismebeleid is een absolute voorwaarde voor het multicultureel burgerschap.

Verzuilingsmodel
Dat multicultureel burgerschap is niet nieuw in Nederland. Eén Nederlandse cultuur – waar in het maatschappelijk debat over multiculturalisme vaak naar wordt verwezen – heeft immers nooit bestaan, betoogt Shadid. Hij beschouwt bijvoorbeeld het Nederlandse verzuilingsmodel als eerste ideale concretisering van multiculturalisme. Een groot deel van de twintigste eeuw was sprake van verzuiling, een opdeling van de maatschappij op grond van geloofsovertuiging en opvattingen. Elke zuil beschikte over eigen scholen, gezondheidsvoorzieningen, universiteiten, politieke partijen en omroepen. Mensen gingen vrijwel niet om met mensen uit een andere zuil. Deze situatie was juridisch en beleidsmatig verankerd. "Nederland was toen met recht een multiculturele samenleving met een multiculturalismebeleid als basis."

Wij- en zij-zuil
Nederland is na de komst van migranten – o.a. met een islamitische achtergrond - nog multicultureler geworden. Maar het beleid werd hier niet op aangepast. Van een doordacht en rechtvaardig multiculturalismebeleid is nu geen sprake. Tegelijkertijd vond de ontzuiling van de maatschappij plaats. Maar is Nederland nu echt ontzuild? Shadid betwijfelt het: "Vroeger had Nederland vier zuilen, nu nog maar twee: de wij- en zij-zuil." Negatieve beeldvorming en gebrek aan vertrouwen zijn daar grotendeels debet aan. De samenleving moet zich meer openen voor de integrerende burgers van niet-westerse herkomst om deze situatie te doorbreken. Anders dringt de samenleving mensen een identiteit op die hen niet past. Eerder sprak Shadid tegenover Mikado van een woekeridentiteit.

Interculturalisatie is professionalisering van de zorg
De oplossing ziet de hoogleraar in het formuleren van een ruimer 'wij-gevoel', zodat iedereen volwaardig mee kan doen in onze maatschappij. Daarvoor is een etniciteitblinde bejegening een vereiste. Dit houdt in dat in het sociaal verkeer de etnische identiteit niet overheerst. Alleen als achtergrond relevant is, mag het op de voorgrond worden gebracht. Een andere maatregel waaraan Shadid belang hecht, is het invoeren van intercultureel management en interculturalisatie in de zorg- en hulpverlening. "Een adequaat perspectief op interculturalisatie dient echter te starten vanuit de professionalisering van de zorg en niet vanuit een ethische verplichting zoals dat totnogtoe het geval is."

Over Wasif Shadid
Shadid kwam als jongen van negentien jaar oud voor zijn studie naar Nederland. Hij bleef en werd uiteindelijk hoogleraar op het terrein van de interculturele communicatie. Terugkijkend op zijn carrière stelt Shadid dat de wetenschappelijke kennis van zijn vakgebied vertaald had moeten worden in beleid. "In die zin is er niet veel bereikt". Toch blijft hij interculturele communicatie een belangrijk vak vinden. "Een vak dat je nodig hebt in een globaliserende wereld. Dat is iets wat niet altijd beseft wordt".

Bron: Wereldjournalisten, universiteit van Tilburg, oratie Shadid, Mikado. Foto: WereldjournalistenPublicatiedatum: 27 november 2009 14:57 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in Australië
E-module huwelijksdwang van Fier Fryslân
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.