Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Nieuw boek van Cor Hoffer: een interculturele eye-opener
Cultuur en religie zijn in de gezondheidszorg veelgebruikte begrippen, maar wat betekenen ze eigenlijk? En hoe kun je er als hulpverlener mee omgaan? Het onlangs verschenen boek 'Psychische ziekten en problemen onder allochtone Nederlanders' biedt een kleurrijke handreiking. Mikado sprak met de auteur, Cor Hoffer.

'Psychische ziekten en problemen onder allochtone Nederlanders' biedt hulpverleners en cliŽnten aanknopingspunten om elkaars visie, verwachtingen en handelingen te begrijpen: de grondslag voor een adequate communicatie en hulpverlening. Cultureel antropoloog en socioloog Cor Hoffer werkt als sociaal-wetenschappelijk onderzoeker, senior en trainer interculturele communicatie bij de Parnassia Bavo Groep.

Hulpverleners en cultuur
"Het hoe en waarom van dit boek heeft te maken met de manier waarop ik in de GGZ ben gaan werken, de ideeŽn die ik destijds had met betrekking tot interculturalisatie en de ervaringen die ik sindsdien heb opgedaan," vertelt Hoffer. "Naast kennis en inzicht voor hulpverleners is het boek ook een soort evaluatie van hetgeen ik heb ervaren: wat doen hulpverleners met cultuur?"

Vooroordelen
Sinds eind jaren tachtig houdt Hoffer zich al bezig met het bestuderen van etnische minderheden in relatie tot de gezondheidszorg. Na diverse andere onderzoeken promoveerde hij in 2000 aan de Universiteit Leiden op het onderwerp 'volksgeloof en religieuze geneeswijzen onder moslims in Nederland'. "Het viel me toen al op dat cliŽnten vaak het gebruik van westerse behandelingen en medicatie combineerden met religieuze geneeswijzen. Ik merkte dat er aan beide kanten veel misverstanden bestonden. Ook leken veel hulpverleners religieuze geneeswijzen als onzin te beschouwen." In de universitaire wereld van Hoffer leefde het vooroordeel dat men in de hulpverlening niet wŪlde interculturaliseren.

Zoektocht in de wijken
In 2001 maakte Hoffer de overstap van de universiteit naar de ggz. Bij de Parnassia Bavo Groep moest hij dat vooroordeel bijstellen: "Het bleek niet zozeer een kwestie van onwil, als wel van onkunde te zijn. Wel vond ik de ggz erg naar binnen gericht. Samen met enkele collega's wilde ik daar verandering in brengen en mijn onderzoek richten op mensen Ė zowel cliŽnten als niet-cliŽnten Ė uit verschillende culturen. Zo begon ik aan een zoektocht in de wijken." Die zoektocht leidde tot een cultureel antropologisch en kwalitatief sociologisch onderzoek naar de manier waarop allochtone Nederlanders psychische klachten beleven en proberen op te lossen. Hij interviewde honderdzestig mensen en bouwde zo een grote hoeveelheid kennis ťn een uitgebreid netwerk in de allochtone gemeenschappen op.

Het boek
Psychische ziekten en problemen onder allochtone Nederlanders is gebaseerd op de schat aan kennis en ervaring die Hoffer vanuit zijn unieke positie als onderzoeker in de ggz heeft opgedaan. Aan de hand van uitspraken van de geÔnterviewde personen beschrijft hij wat cultuur en religie betekenen en hoe deze begrippen doorwerken in de beleving van psychische ziekten en hulpzoekgedrag. Het resultaat is een boek vol casuÔstiek, voorbeelden en citaten. "Een handig naslagwerk voor hulpverleners," denkt Hoffer.

Eerst wordt de migratiegeschiedenis van de grootste allochtone bevolkingsgroepen behandeld. Aan de orde komen de culturele en religieuze diversiteit en veranderingen binnen die groepen, de rol van volksgeloof en religieuze geneeswijzen en hun verstandhouding met de 'reguliere' zorg. Vervolgens wordt ingegaan op de psychische, sociale en culturele problemen. Hoffer laat zien hoe de geÔnterviewden die problemen zelf ervaren en op welke wijze zij hulp zoeken. Ook is er aandacht voor aspecten van identiteitsontwikkeling en de psychische problemen die daarmee kunnen samenhangen.

Reguliere en alternatieve zorg naast elkaar
Het boek begint met het verhaal van een jonge Marokkaanse vrouw met psychische en lichamelijke klachten. Om deze aan te pakken bezocht ze zowel een Marokkaanse 'fqÓh' als een Nederlandse fysiotherapeute. Van de eerste kreeg ze een amulet die ze sindsdien bij zich draagt. De laatste legde haar uit wat de relatie is tussen lichaam en geest en waar haar symptomen mee samenhingen. Diezelfde fysiotherapeute raadde haar ook aan in de Koran lezen, om haar meer rust en reflectie te bieden. "Een mooi voorbeeld van hoe de reguliere en alternatieve zorg hand in hand kunnen gaan," legt Hoffer uit. "Het is typerend voor de dynamiek van cultuur en religie rond gezondheid: verschillende opvattingen bestaan naast en door elkaar."

Merkwaardig beeld van cultuur
Hoffer hoopt dat zijn boek bijdraagt om het "wat merkwaardige beeld" dat veel hulpverleners van het begrip cultuur hebben, bij te stellen. "Men is geneigd om algemene kenmerken die men over een bepaalde groep mensen geleerd heeft al bij voorbaat op iedereen uit die groep toe te passen. Daarbij wordt uit het oog verloren dat mensen door veel meer factoren dan de veronderstelde cultuur van hun land van herkomst worden gevormd."

ďNeem niet aan, maar vraagĒ
"Zo kwam er een keer een hulpverlener bij mij om raad vragen over een Marokkaans meisje dat abortus had laten plegen. Hij durfde daar eigenlijk niet verder op in te gaan omdat hij veronderstelde dat abortus uit den boze is in de islam - iets wat helemaal niet per definitie waar is. Op mijn vraag wat hij had gedaan als het meisje orthodox christelijk zou zijn geweest, antwoordde de hulpverlener dat hij haar dan diverse vragen over haar achtergronden had gesteld. Ik raadde hem aan diezelfde aanpak te hanteren. Door vragen te stellen kom je er achter welke problemen er spelen en wat daarin de rol van religie eventueel is. Om iemand te kunnen begrijpen zul je moeten focussen op de persoon Ė diegene als individu benaderen."

Wetenswaardig
Naast het bijstellen van het beeld wil Hoffer de lezer laten delen in zijn kennis over zeer uiteenlopende culturen en religies. Zo wordt informatie over de islam afgewisseld door wetenswaardigheden over winti en Chinese geneeswijzen. "Wist je bijvoorbeeld dat dertig procent van de Turken in Nederland Aleviet is en daardoor helemaal niet voldoet aan het beeld dat wij van hen hebben als strenggelovige moslims?" Voor wat het geloof voor Alevieten dan wel betekent, verwijst Hoffer ons met plezier door naar zijn boek.

Bron: Cor Hoffer, CMG, Mikado. Fotografie: Yvonne Notting, Bavo EuropoortPublicatiedatum: 14 december 2009 09:34 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.