Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Uitsluiting maakt ziek
Vooroordelen, achterstelling en discriminatie zijn risicofactoren voor ziekte. Dit krijgt in de behandelpraktijk vaak weinig aandacht. Reden voor de sectie Interculturalisatie van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) en de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) om in samenwerking met Altrecht en Amnesty International een symposium over dit onderwerp te organiseren.

'Zie me staan!'
'Er is te weinig aandacht voor stille discriminatie van migranten. Het gevoel altijd maar weer als minderwaardig beschouwd te worden, is letterlijk ziekmakend', zo stelt Polli Hagenaars, voorzitter van de NIP sectiein een interview met Spits. 'Veel discriminatie is onbedoeld, maar geeft migranten het gevoel dat ze er niet bij horen. Ze moeten continu op hun tenen lopen om te voldoen aan de eisen van anderen. Dat kan een depressie, burnout of zelfs psychose tot gevolg hebben. Dit zie ik in mijn eigen praktijk, maar hoor het ook van onze leden.'

Buitengesloten
Jeugdpsychiater Sita Somers beaamt dit. 'Het gevoel buitengesloten te worden, kan het zelfrespect ondermijnen. Mensen die al kwetsbaar zijn denken: zie je wel, ik ben niet okť. Dat geeft stress of woede. Die worsteling wordt van generatie op generatie overgedragen.' Hagenaars: 'Het is geen pleidooi om migranten te gaan verwennen, meer een oproep: zie ze staan.'

Fanon
Veel psychologen, psychiaters, therapeuten en andere hulpverleners bezochten het congres dat op 12 december jl. in Amsterdam werd gehouden. Uitgangspunt was het werk van Frantz Fanon. Fanon, afkomstig uit Martinique, voltooide in Frankrijk zijn opleiding tot psychiater en werkte in Algerije. Hij overleed op 36-jarige leeftijd. Zijn boeken 'Zwarte huid, blanke maskers' en 'De verworpenen der aarde' zijn klassiekers. Daarin koppelt hij zijn kennis als psychiater aan de werking van machtsverschillen, racisme en de gevolgen van kolonialisme. En de ziekmakende effecten van miskennen en ontkennen. Het idee voor dit congres kwam mede van Hacene Seddik, kenner van Fanon en zelf afkomstig uit Algerije. Helaas kon hij door zijn door plotseling overlijden vorig jaar dit congres niet meer meemaken.

Politieke ongevoeligheid
Na de opening van het congres door burgemeester Job Cohen was het woord aan Khadija Arib, lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid. Zij benadrukte de politieke ongevoeligheid voor discriminatie en uitsluiting van migranten in onze samenleving. Het klimaat is verhard en Den Haag legt de verantwoordelijkheid voor participatie bij de migranten zelf. Arib weet waar zij het over heeft. Haar persoonlijke verhaal heeft zij verwoord haar boek 'Couscous op zondag'. Hierin wordt duidelijk hoe de verhoudingen tussen Marokkanen en Nederlanders veranderd zijn door de jaren heen.

Armoede en werkeloosheid
Armoede en werkeloosheid Ė een lot dat veel migranten treft Ė is een vorm van discriminatie, meent Arib. En dat kan overgaan van generatie op generatie. Hierdoor krijgen mensen onvoldoende kans om deel te nemen aan de maatschappij. Ondanks de focus op eigen verantwoordelijkheid die tegenwoordig zo gangbaar is, blijkt in de praktijk immers dat de werkloosheid van allochtonen hoog is en blijft. Mede doordat zij worden uitgesloten, zegt Arib.

Vervreemding
Hoe ervaren migranten discriminatie en uitsluiting? Prof. Dr. Ieme van der Poel (Franse letterkunde, UvA) ging in op deze vraag aan de hand van de literatuur. Zij liet zien hoe auteurs, net als Fanon, deze thema's aan de kaak stellen. Zo beschrijft Solomon van Hafid Bouazza de vervreemding van een man van zijn eigen cultuur, na zijn emigratie naar Nederland. Dr. Alice Cherki sprak over Fanons werk en ging in op de vraag hoe bij kolonialisme de cultuur van de onderworpene vervangen wordt door de cultuur van de overheerser. Zo ontstaat een cultuur van overheersing en angst, processen die lang blijven doorwerken.

Vooroordelen
Niemand is oordeelvrij. Dat bleek uit de presentatie van drs. Ron Dotsch, die het publiek liet ervaren dat iedereen onbewust vooroordelen heeft. In een multiculturele samenleving, waarin het gros van de bevolking zegt niet racistisch te zijn en geen vooroordelen te hebben jegens de minderheidsgroep, blijkt uit zijn onderzoek het tegenovergestelde. Mensen die zeggen niet te discrimineren, houden afstand tot de ander wat betreft houding en gedrag, aldus Dotsch.

Uitsluitingsmechanismen
Jeugdpsychiater Glenn Helberg sprak over wat het doet met mensen als ze continu gewezen worden op hun 'anders' zijn. Wat moeten mensen doen om geaccepteerd te worden? In zijn lezing presenteerde hij enkele voorbeelden van uitsluitingsmechanismen uit zijn dagelijkse praktijk. Zo sprak hij over een jonge Antilliaanse dame die van de (Antilliaanse) mannen in haar omgeving te horen kreeg dat ze liever een relatie met een Nederlandse dame zouden willen. Uitsluiting speelt dagelijks voor jongeren in onze samenleving, merkte Helberg op. Via eigen ervaringen en die van hun (groot)ouders worden ze continu gewezen op hun 'anders-zijn'.

Dit maakt wat losÖ
Het thema van het congres maakte veel los onder de aanwezigen. Uit de vele discussies tijdens en na de bijdragen van de sprekers bleek een groot animo om uitsluiting daadwerkelijk aan te pakken. Bezoeker Anja Meulenbelt in haar weblog: 'Voor mij is het geen vraag of dit thema nog actueel is. Dat is het, ook al gaat het nu minder dan vroeger over huidskleur, en meer over de afwijzing van 'de ander' op grond van cultuur en religie. En ik denk dat wij, juist omdat er geen sprake meer is van koloniŽn, niet door hebben dat we het koloniale denken nog niet hebben afgelegd.' Er werden veel plannen en ideeŽn uitgewisseld over hoe dit initiatief voortgezet kan worden. Of zoals Ronald May (van Altrecht) het formuleerde: 'We gaan hier een vervolg aan geven. En wat mij betreft gaan we het vooral op de praktijk toespitsen'.

Bron: Mikado, Inge Goorts & Nuray SŲnmez, weblog Anja Meulenbelt, SpitsPublicatiedatum: 18 januari 2010 09:40 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.