'Migrantenjongeren zijn gebaat bij beperkte assimilatie'
In het publieke debat overheerst het geluid dat migrantenjongeren moeten integreren, en het liefst zelf assimileren. Orthopedagoog Mitch van Geel van de Universiteit Leiden laat in zijn promotieonderzoek een tegengeluid horen. Hij toont aan dat jongeren die hun etnische cultuur vasthouden, meer eigenwaarde hebben. Ook vertonen zij minder gedragsproblemen. 'Daarom moet de rem op assimilatie'.

Van Geel deed voor zijn proefschrift Acculturation, adaptation and multiculturalism among immigrant adolescents in junior vocational education onderzoek naar het welzijn van niet-westerse migrantenjongeren op het VMBO in de leeftijdcategorie 12 tot 17 jaar. Deze groep kent verhoudingsgewijs veel problemen, waaronder hoge schooluitval en oververtegenwoordiging in de zwaardere vormen van jeugdhulpverlening en in de geregistreerde jeugdcriminaliteit. Als oorzaak voor deze statistieken worden vaak hun lage sociaaleconomische status en taalachterstand aangevoerd.

Eigenwaarde
In hoeverre hebben migrantenjongeren psychologische problemen en hoe is hun gevoel van eigenwaarde? Dat was de belangrijkste vraag die Van Geel zich stelde bij aanvang van zijn onderzoek. 'Opvallend was dat de eerste generatie migranten, jongeren die zelf de migratie hebben meegemaakt, minder psychologische problemen ervaren en een beter gevoel voor eigenwaarde hebben dan hun autochtone klasgenoten. Ze vertonen niet meer of minder gedragsproblemen. Het voordeel dat de eerste generatie migranten heeft, heeft de tweede generatie echter gaandeweg verloren.' De eerste generatie identificeert zich nog met het land van herkomst, de tweede generatie heeft dat minder en worstelt met het opgroeien in twee culturen. Deze uitkomst van Van Geels onderzoek sluit aan bij eerder internationaal onderzoek.

Acculturatie
Van Geel ging op zoek naar het waarom. Daarmee ontkwam hij niet aan het begrip acculturatie van de Canadese psycholoog John Berry: wat gebeurt er als iemand in aanraking komt met een andere cultuur? Er zijn diverse mogelijkheden, ook wel acculturatieprofielen genoemd. In het integratiemodel passen de migranten zich voor een deel aan aan de dominante cultuur en behouden deels het eigene. In het assimilatiemodel daarentegen wordt alles van de andere cultuur overgenomen. Het tegenovergestelde model is het etnische profiel waarin alles van de eigen cultuur wordt behouden. En tot slot bestaat het diffuse model, waarin geen keuze wordt gemaakt voor de eigen of andere cultuur.

Ongunstige economische omstandigheden
Migrantenjongeren met het etnische of het integratieprofiel voelen zich het beste en hebben de minste problemen. Het loont dus om iets van de eigen cultuur te behouden. Van Geel heeft aangetoond dat jongeren met het etnische profiel een significant slechtere sociaaleconomische status hebben dan jongeren in de andere profielen. Dat wil zeggen dat migranten in ongunstige economische omstandigheden baat hebben bij het vasthouden aan bepaalde aspecten van hun eigen cultuur.

Familie
Van Geel: 'Steun uit de etnische gemeenschap speelt daarbij een grote rol, net als sterke banden met de familie en contacten binnen de etnische gemeenschap. Dat heeft te maken met het feit dat deze jongeren gevoelig zijn voor familieverplichtingen. Ze willen voorkomen dat de familie zich voor hen schaamt en daarom zullen ze minder gedragsproblemen vertonen. Het is dus veel belangrijker dat deze jongeren een sterke band met familie en de etnische gemeenschap hebben, dan dat ze Sinterklaas vieren of met een Nederlandse partner trouwen.'

Assimilatie is niet ideaal
De promovendus benadrukt dat volledig opgaan in de Nederlandse cultuur beslist geen ideaal moet zijn. Dat wil niet zeggen dat de jongeren niet moeten integreren. Het gaat om de mate waarin zij dat doen. 'Jongeren moeten assimileren op punten die leiden tot economische vooruitgang. Ze moeten de taal leren, onderwijs genieten en leren samen te leven met andere culturen.' Maar er moet begrip komen voor het feit dat niet iedere verandering en aanpassing aan de Nederlandse cultuur per se een verbetering is, meent Van Geel. 'Migrantenjongeren, vooral die uit armere gezinnen, voelen zich beter en gedragen zich beter als ze vasthouden aan hun eigen cultuur. Het is belangrijk dat ze daar in gesteund worden.'

Bron: Wereldjournalisten, Universiteit LeidenPublicatiedatum: 8 februari 2010 10:04 uur
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.