Ramadan van start
De ramadan is de traditionele vastenmaand voor moslims. Tussen zonsopgang en zonsondergang mogen zij niet eten en drinken. Voor artsen, verplegend personeel en apothekers is dit een belangrijk gegeven, omdat het vasten de gezondheid kan beÔnvloeden. Dit jaar vindt de ramadan voor de meeste moslims plaats van 11 augustus tot en met 9 september.

Het vieren van de ramadan behoort tot een van de vijf islamitische verplichtingen. Moslims oefenen zich in deze bijzondere periode in zaken als discipline, zelfbeheersing en inlevingsvermogen met andere mensen, die het slechter hebben. Ook heeft de maand een sterk sociaal karakter, omdat na zonsondergang families en vrienden gezamenlijk de maaltijd nuttigen Ė iftar genaamd.

Wel of niet meedoen
Voor gezonde mensen is de ramadan geen enkel probleem. Al wordt wel eens melding gemaakt van concentratieverlies, hoofdpijn, rusteloosheid of stemmingswisselingen. Meestal went het lichaam na een paar dagen aan het nieuwe ritme. Anders is dat voor mensen voor wie het vasten een bedreiging vormt voor de gezondheid. De regels en gebruiken van de ramadan kunnen genezing stilleggen of vertragen. Volgens de koran hoeven zieken, zwangere vrouwen en bejaarden daarom niet mee te doen aan de ramadan. Zij halen het vasten later in of voldoen op een ander manier aan de religieuze verplichtingen.

Gezondheidsrisico's
Ook als moslims vanwege hun gezondheid of conditie niet hoeven te vasten, willen velen dit uit religieuze en sociale motieven toch doen. Bijvoorbeeld omdat ze het een spirituele plicht vinden, of omdat ze niet onder willen doen voor familie en vrienden. Soms leidt dat tot gezondheidsrisico's vanwege gebrekkige therapietrouw. Veel patiŽnten nemen tijdens de ramadan hun medicijnen niet in omdat zij dat beschouwen als een onderbreking van het vasten. Of ze verschuiven het medicijngebruik tot na zonsondergang. Dat kan gevaarlijk zijn, bijvoorbeeld voor hart- en diabetespatiŽnten. Of het leidt tot terugval, zoals bij chronisch psychiatrische patiŽnten. Ook kan het complicaties opleveren als mensen wel hun medicatie nemen, maar daarbij geen voedsel nuttigen. Daarnaast stoppen veel mensen tijdelijk met hun dieet terwijl deze voedingsvoorschriften essentieel zijn voor hun gezondheid.

Tips voor patiŽnten
Hoe het lichaam precies reageert, verschilt van patiŽnt tot patiŽnt. Meerdere factoren spelen daarbij een rol, zoals leeftijd, gezondheidstoestand, ernst van de ziekte of kwaal en het type medicatie.
Het NIGZ heeft voor patiŽnten een folder uitgebracht met gezondheidstips voor de ramadan.

Zorginstellingen
Het bewustzijn over de mogelijke knelpunten die optreden in de zorg voor moslimpatiŽnten tijdens de ramadan is sterk toegenomen in de afgelopen jaren. Dankzij intensieve voorlichtingscampagnes in zorginstellingen zijn artsen en verpleegkundigen meer dan ooit op de hoogte van hoe moslims het beste verpleegd, verzorgd en behandeld kunnen worden in deze periode. Samen met de patiŽnt worden afwegingen gemaakt tussen wat medisch gezien verantwoordelijk is en de religieuze plicht die de patiŽnt ervaart. Ook gelden in veel zorginstellingen tijdens de vastenmaand soepele bezoekregelingen, worden aangepaste maaltijden geserveerd en is er gelegenheid om het Suikerfeest Ė waarmee de ramadan wordt afgesloten Ė te vieren.

Brochure
Voor professionals geeft het NIGZ jaarlijks de brochure Ramadan uit met informatie om patiŽnten te adviseren. De brochure begint met twee pagina's Nederlandstalige uitleg. Vervolgens is er in verschillende talen uitleg aan de patiŽnt om te bespreken of mee te geven: in het Turks, Arabisch, Farsi en Somalisch.

Apothekers
Volgens brancheorganisatie KNMP zijn apothekers dit jaar extra alert op vastende moslimpatiŽnten. De apothekers geven advies aan deze groep mensen om risicovol medicijngebruik te voorkomen. In overleg met de patiŽnt wordt gekeken wat de beste mogelijkheden zijn. Om hun kennis over medicijngebruik en vasten te optimaliseren, kunnen apothekers en Ėassistenten terecht op de website ramadan-medicijngebruik.nl. Daar hebben ze onder andere toegang tot de e-learningcursus 'Ramadan en medicijngebruik', een initiatief van SAL Apotheken en Practinet.
Bron: Mikado, Het Parool, Medical Facts, Ramadan-medicijngebruik.nlPublicatiedatum: 5 augustus 2010 15:06 uur
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.