Special ZonMw Mediator over diversiteit en participatie
Deze maand verscheen bij het ZonMw-blad 'Mediator' een special over diversiteit en participatie in zorg en onderzoek. ZonMw financiert en stimuleert gezondheidsonderzoek en zorginnovatie. Dit doet de organisatie in opdracht van het Ministerie van VWS en de onderzoeksorganisatie NWO. Mediator en de special zijn gratis te downloaden op zonmw.nl. ZonMw ondersteunt vanaf 2011 tevens het tijdschrift Cultuur Migratie Gezondheid.

In de Mediator Special staan interviews, columns, visies van deskundigen en tien gouden lessen over participatie en diversiteit. Ook geeft ZonMw haar eigen visie op diversiteit en participatie.

Speerpunt Diversiteit
Diversiteit is een speerpunt van ZonMw en de organisatie wil aandacht blijven vragen voor gelijke gezondheidszorg voor iedereen. 'Iedereen heeft recht op een goede gezondheid en op een passende zorg, ongeacht leeftijd, sekse, seksuele voorkeur en bijvoorbeeld culturele achtergrond. De bestaande gezondheidsverschillen maken duidelijk dat dit nog lang niet het geval is,' vermeldt de organisatie in de special. Ook licht ZonMw hierin toe wat haar richtlijnen wat dat betreft zijn. Bijvoorbeeld: 'Onderzoek dient alle bevolkingsgroepen in te sluiten. Ook moeten onderzoeksresultaten ten goede komen aan de diverse subgroepen in de samenleving.'
ZonMw ontwikkelde eerder al een brochure 'Kleurstof' met tips om bij subsidieaanvragen rekening te houden met culturele diversiteit.

Effectiviteit
ZonMw meent dat er naast het gelijkheidsbeginsel andere redenen zijn om aandacht aan diversiteit te besteden. Het is bijvoorbeeld goed voor de effectiviteit: 'Als migranten beter worden bereikt in een eerder stadium van ziekte of problemen, leidt dit bijvoorbeeld tot een substantiŽle kostenbesparing in de zware, geÔndiceerde zorg.' Ook wijst de organisatie erop dat als er rekening wordt gehouden met diversiteit, de kans van slagen van onderzoek en zorg toenemen. En: 'Divers samengestelde teams zijn creatiever en innovatiever. Aandacht voor diversiteit resulteert in een organisatiecultuur die eigenheid waardeert en stimuleert, en dat komt de betrokkenheid en motivatie van werknemers ten goede.'

Programma Etniciteit en Gezondheid
In haar eigen organisatie hecht ZonMw ook veel waarde aan diversiteit. Doel is dat de teams binnen ZonMw divers zijn en dat diversiteit in elk onderzoeksprogramma van ZonMw wordt meegenomen. Deze maatregelenzijn echter nog niet toereikend. Daarom heeft ZonMw financiŽle middelen vrijgemaakt voor een nieuw apart programma, met als werktitel Etniciteit en Gezondheid. Dit programma richt zich op de kernuitdagingen die niet goed in andere programmaís zijn in te passen en die zo urgent zijn dat dit op korte termijn een eigen programma rechtvaardigt. De verwachting is dat de oproep voor projectideeŽn de eerste helft van 2011 verschijnt.

Man, wit en middle-class
In de special geven verschillende onderzoekers hun visie, waaronder Charles Agyemang. Hij is epidemioloog in het AMC en doet onderzoek naar gezondheid en gezondheidsverschillen tussen etnische groepen in Nederland en Engeland. Hij promoveerde op bloeddruk en hypertensie bij diverse groepen. 'Absurd,' noemt hij het om bij onderzoek en zorgverlening voorbij te gaan aan diversiteit. 'In Nederland is twintig procent van de bevolking niet van oorsprong Nederlands, in Amsterdam zelfs de helft. Die verschillen brengen andere klachten en behoeften op het terrein van de gezondheid met zich mee. Niet iedereen is man, wit, middle class en tussen de twintig en veertig!'

Ziek door migratiestress
Agyemang benoemt migratiestress als gezondheidsprobleem. Hij vertelt dat de meeste migranten gezond naar Nederland komen, maar meer gezondheidsrisico's lopen dan autochtone Nederlanders. Bijvoorbeeld door gevaarlijk werk, gebrek aan sociale banden of problemen met de taal. Volgens Agyemang is er een economische noodzaak om aandacht te besteden aan diversiteit in gezondheidszorg en Ėonderzoek. ' Iemand die niet gezond is, kan niet voluit werken. Uiteindelijk moet de maatschappij dan voor ze betalen.' Hij vindt een samenleving zonder diversiteit dan ook ondenkbaar. 'We kunnen het ons eenvoudigweg niet veroorloven er geen aandacht aan te besteden,' aldus de epidemioloog. 'Diversiteit is een kroonjuweel van de samenleving, de basis van het menselijk bestaan.'

Participatie doelgroep
Christine Dedding, medisch antropoloog, pleit in Mediator voor het betrekken van de doelgroep in onderzoeken. Mits er sprake is van betekenisvolle participatie en als het daadwerkelijk leidt tot verbeteringen. Zelf doet ze participatief onderzoek, waarbij patiŽnten mede het doel en de werkwijze van het onderzoek bepalen. Zo liet ze kinderen meebepalen wat het doel van haar promotieonderzoek bij kinderen met diabetes moest zijn. Dat werd: 'Het ontwikkelen van producten die duidelijk maken hoe de kinderen zelf hun diabetes beleven en hoe die kennis en ervaring kan bijdragen aan een betere zorg,' zegt ze in het artikel.

Doorleefd inzicht
Behandelaars en ouders moesten wennen aan het idee dat de kinderen zelf een interventie zouden ontwikkelen en het kostte Dedding veel tijd om de randwaarden voor haar onderzoek te creŽren.'Participatief onderzoek verstoort de gevestigde orde. Het vergt moed, creativiteit en flexibiliteit. Maar, zo bleek in ieder geval in mijn onderzoek, het is zeker de moeite waard,' zegt ze, 'Voor de doelgroep in de vorm van empowerment en interventies die aansluiten bij hun beleving en leefwereld. En voor mij als onderzoeker, want meebewegen en meebeleven leidt tot doorleefd inzicht en daarmee tot nieuwe kennis.'

ZonMw en CMG
In het kader van het speerpunt diversiteit heeft ZonMw tevens besloten het tijdschrift Cultuur Migratie Gezondheid te ondersteunen. ZonMw zal onder andere CMG lezers ieder nummer informeren over relevante zaken rond diversiteit, op een aparte pagina. Meer hierover in het eerste nummer van 2011, dat binnenkort verschijnt.

Bron: Mediator Special 'Diversiteit en participatie in zorg en onderzoek' (ZonMw); Mikado.Publicatiedatum: 3 maart 2011 19:04 uur
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.