Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

In het veld
   reageer      printversie  

‘Je kunt heel goed communiceren zonder taal’

Het Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) Gent ontwikkelde de fotostrip ‘Thuiszorg. Ook iets voor jou?’ De strip heeft als doel allochtone senioren op een begrijpelijke en herkenbare manier te informeren over thuiszorg. Mikado sprak met de ontwikkelaar van de strip Els De Ganck, consulent diversiteit en intercultureel bemiddelaar OCMW Gent, die vertelt over de totstandkoming van de strip en de ervaringen tot nu toe.

De strip is ontwikkeld voor allochtone senioren van de eerste generatie. Dat betekent dat er een aantal specifieke communicatievereisten zijn. Dat merkten wij aan de hand van een aantal problemen. Bijvoorbeeld geen of weinig kennis van het Nederlands. Tegenwoordig bestaat er een inburgeringstraject en zijn er organisaties en instanties die mensen wegwijs maken in onze taal, maaroor de eerste generatie was dat niet het geval. Het enige woordje Nederlands dat ze konden meepikken was op de werkvloer. Dat is nu vooral een probleem voor vrouwen van de eerste generatie. Zij bleven vaak thuis en hadden dus geen kans Nederlands te leren.

Moedertaal en identificatie
Dankzij verschillende onderzoeken rond dit thema, hebben we geleerd dat het verouderingsproces en ziekteprocessen maken dat je terugvalt op de moedertaal. Daarnaast zijn migranten van de eerste generatie vaak ook in de eigen taal analfabeet. We moesten dus zoeken naar een manier om te communiceren met de eerste generatie om het concept thuiszorg te vertalen, zonder dat daar moeilijk vakjargon of zelfs te veel Nederlands aan te pas zou komen. De strip is in eerste instantie bedoeld voor Turkse senioren. We hebben moeten kiezen. En de Turkse gemeenschap in Gent is het grootst. Maar de strip is ook uitgetest in onder meer Brussel en Antwerpen, waar veel Arabische senioren van de eerste generatie wonen. Het blijkt dat ook zij zich ermee kunnen identificeren.

Drempels
De vraag ontstond; hoe kun je informatie geven die aansluit bij de belevingswereld van deze mensen? Het feit dat mensen de thuiszorg niet kennen is een zorgenpunt. Maar als ze deze zorgvorm wèl kennen en er toch geen beroep op doen, dan zijn er blijkbaar heel wat drempels. Het financiële aspect is een drempel, evenals het feit dat men denkt niet te kunnen communiceren met een hulpverlener. Daarnaast zijn er een aantal culturele aspecten. Schoenen uit doen bij de voordeur om het huis rein te houden, bijvoorbeeld. Dat is bij ons niet echt de gewoonte, maar zij staan daar nogal op. Al die drempels hebben we getracht te visualiseren en aan te pakken. We merkten dankzij de inbreng van de focusgroepen, dat de foto’s op zich vaak niet voldoende waren. Vandaar dat de foto’s opgewaardeerd werden met pictogrammen. Op die manier kun je het gebruik van taal blijven elimineren en toch alles duidelijk visueel voorstellen.

Intercultureel bemiddelaars
Onder de doelgroep vallen ook de intercultureel bemiddelaars in de ziekenhuizen. Zij zien vanuit hun werk in het ziekenhuis vaak allochtone ouderen die thuiszorg nodig hebben. Dat blijkt een heel moeilijke bereikbare groep te zijn. De intercultureel bemiddelaar van het ziekenhuis kan de strip dan gebruiken om uit te leggen wat er allemaal mogelijk is.

Thuiszorg: bitter weinig allochtone cliënten
Daarnaast proberen we uiteraard ook de thuiszorgdiensten te bereiken die nu eigenlijk bitter weinig allochtone cliënten hebben. De strip biedt hen de mogelijkheid een aantal zaken visueel voor te stellen, zonder al te veel tussenkomst van bijvoorbeeld een tolk. Het unieke van deze strip is dat tekst echt overbodig is geworden. Je kunt communiceren zonder dat daar taal aan te pas hoeft te komen. Ook de sleutelfiguren, die binnen de eigen gemeenschap aanzien hebben en vaak heel laagdrempelig de informatie kunnen overbrengen, zijn belangrijke partners.

Focusgroepen
De fotostrip is uitgetest in een paar focusgroepen van allochtone ouderen. De strip is zowel inhoudelijk als qua opmaak gebaseerd op de input van deze focusgroepen. Onderwerpen die vaak onbekend zijn, zoals een verpleegkundige die aan diabeteseducatie doet, zijn in de strip verwerkt. De strip is ook gebruikt om het verschil tussen verschillende beroepen duidelijk te maken. Zodat duidelijk wordt wat je van bijvoorbeeld een verzorgende of poetsvrouw kan en mag verwachten.

Evalueren
De strip is enige weken geleden uitgegeven, maar is nog maar net verspreid. We hebben al heel goede kritieken gekregen van hulpverleners. Sommige zaken, zoals het uitleggen van het gebruik van een alarmsysteem, blijken in het werkveld moeilijk te zijn. De strip biedt dan uitkomst. Ons universitair ziekenhuis in Gent, om er één te noemen, gebruikt het nu volop en zal aan ons rapporteren over hun ervaringen. Het is de bedoeling dat we over een half jaar een evaluatie doen, bij de vele organisaties in het werkveld die de fotostrip reeds gebruiken, om te kijken of de strip een nuttig instrument is.

 Publicatiedatum: 18 oktober 2011 16:24 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


Informatie voor abonnees van mikadonet.nl
Idiomes: 'We zoeken andere ingangen voor mensen die anders de boot missen.'
Interculturele relaties en gezinnen in de zorg- en hulpverlening
‘Ik hoop dat het normaler wordt om over opvoeding te praten’
‘Iedereen is erbij gebaat dat misverstanden worden voorkomen’



'Ze moeten maar Nederlands leren'.
Mariëtte Hoogsteder.
 lees verder....



Geachte mevrouw de minister,
Tim Ruitenga.
 lees verder....



Waarom de vertellers moeder belde
Door: McGregor Spalburg .
 lees verder....



Een maïskolfje
door Amaryllis Sprock.
 lees verder....




 Zie ook het archief





Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.