Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Cultuur overschat, eerder 'strategische' rol in behandeling depressie
Etniciteit en cultuur spelen géén belangrijke rol in het klinische beeld en de risicofactoren voor depressie en angst bij Turkse, Marokkaanse en Surinaamse Nederlanders. Dit blijkt uit het proefschrift van psychiater Agnes Schrier, waarop ze op 2 juli 2013 hoopt te promoveren. Schrier veronderstelt dat behandelaars cultuur vaak een strategische rol geven: pas als er problemen ontstaan in diagnostiek of behandeling, zoeken ze de oorzaak bij cultuurverschillen.

Het doel is te onderzoeken of depressie en angst bij patiënten van niet-westerse herkomst verschilt van depressie en angst bij autochtone Nederlanders. Schrier vergeleek het klinisch beeld, risicofactoren en beschermende factoren voor angst en depressie bij Turkse, Marokkaanse, Surinaamse en autochtone Nederlanders. Ze maakte gebruik van gegevens uit bevolkingsonderzoeken van de GGD Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht.

Weinig verschillen, veel overeenkomsten
In Amsterdam werden gestructureerde diagnostische interviews afgenomen in de moedertaal bij 830 Amsterdammers. Daaruit bleek dat Turkse Nederlanders (m/v) en Marokkaans-Nederlandse mannen vaker een angst- of depressieve stoornis hadden. Deze verschillen konden niet worden verklaard door sociaaleconomische verschillen.

De depressiesymptomen waren echter vergelijkbaar voor alle vier de bevolkingsgroepen. Schrier vond dus geen steun voor de aanname dat patiënten van niet-westerse herkomst meer somatiseren of dat ze hun depressie anders uiten. Het verband tussen de ernst van de depressie en functionele beperkingen in het dagelijks leven, was ook voor alle groepen hetzelfde. Schrier schreef hierover samen met mede-onderzoekers in 2010 een artikel in CMG ‘Depressie zonder verschil?’

Turkse en Marokkaanse Nederlanders hebben vaker gecombineerde angst- en depressieklachten dan autochtone Nederlanders, maar de volgorde waarin de twee stoornissen ontstaan was gelijk in alle groepen: eerst begint de angst, daarna de depressie.
Overgewicht is een bekende risicofactor voor angst en depressie. Uit het onderzoek van Schrier blijkt inderdaad een verband tussen overgewicht en psychologische klachten bij autochtoon-Nederlandse vrouwen, maar niet bij autochtone mannen en ook niet bij vrouwen of mannen van Turkse of Marokkaanse herkomst.

De buurt en religie als beschermende factor?
Uit eerder onderzoek, onder andere van Wim Veling, blijkt dat mensen die in een buurt wonen met relatief weinig mensen uit de eigen bevolkingsgroep (‘lage etnische dichtheid’) een hoger risico lopen op psychotische stoornissen. In een wijk met relatief veel mensen uit de eigen bevolkingsgroep (‘hoge etnische dichtheid’) is er geen verhoogd risico. Schrier onderzocht ook het beschermende effect van etnische dichtheid in de vier grote steden, maar dit bleek niet van invloed op psychisch welbevinden. Wel van invloed bleken sociaaleconomische factoren als risico.

Religie kan een bron van steun zijn, maar ook leiden tot woede, twijfel of angst voor straf. De onderzochte Amsterdammers waren seculier, christelijk, moslim of hindoe. In alle vier de groepen bleek depressie samen te gaan met strijd en twijfel, vooral het gevoel ‘verlaten te zijn’ door God. Depressie wordt dus ervaren als leegte, ongeacht iemands religieuze achtergrond.

Strategische rol van cultuurverschillen
Als etniciteit of cultuur van zo weinig betekenis is, waarom krijgt het dan zoveel nadruk in de GGz, vraagt Schrier zich af. Ze meent dat etniciteit en cultuur een ‘strategische rol’ hebben in de behandelkamer. Zolang de behandeling goed loopt, besteden behandelaars geen aandacht aan de etnische achtergrond van hun patiënten. Maar als er problemen ontstaan, zoals drop-out of non-respons, dan wordt de oorzaak gezocht in herkomst of cultuur-verschillen. Vaak ten onrechte, zo meent Schrier.

Doen wat je moet doen
Op basis van haar onderzoekresultaten, stelt Schrier dat behan-delaars vooral reguliere diagnostiek en behandeling kunnen en moeten aanbieden. Bij iedereen, ongeacht herkomst. ‘Gebruik gewoon gestandaardiseerde meetinstrumenten, dat voorkomt onderschatting van depressieve klachten', stelde ze eerder in CMG. 'Soms moet je de wijze van afname aanpassen, bijvoorbeeld met tolk, of langer de tijd nemen.' Gestructureerde vormen van psycho-therapie zouden vaker dan nu ingezet moeten worden.
Foto: Dick Boes

Haar aanbevelingen komen overeen met die uit het Intercultureel Addendum depressie van Mikado. Daaruit bleek dat migranten vaker dan autochtone Nederlanders niet volgens de richtlijnen worden behandeld en uitgesloten worden van evidence-based kennis.

Schrier pleit ook voor hernieuwde aandacht voor sociaaleconomische stressfactoren. Deze hebben immers materiele én immateriële gevolgen. Daarbij moeten psychiaters samenwerken met andere disciplines. Dit zal het inzicht vergroten in oorzaken, verschijningsvormen en aanpak van psychische klachten bij een grote verscheidenheid van patiënten.

Agnes Schrier (2013). Depression and anxiety in migrants in the Netherlands. Population studies on diagnosis and risk factors. Amsterdam: VU.
De verdediging van het proefschrift vindt plaats op 2 juli, 11.45. Voor meer informatie, zie de agenda.


Bron: Proefschrift Schrier (2013); Mikado. Foto: Dick BoesPublicatiedatum: 31 mei 2013 18:34 uur


Meer informatie:
datum:  23 juni 2013 08:09   naam: Helma Cissen   organisatie: reinier van arkelgroep
Beste lezer,

graag ontvang ik het artikel cultuur migratie en gezondheid in pdf

dank en groet,

Helma Cissen



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in Australië
E-module huwelijksdwang van Fier Fryslân
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.