Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Column
   reageer      printversie  

Cultureel Taboe
Kanker en andere terminale ziekten: twee moeilijk bespreekbare onderwerpen onder veel Nederlandse immigranten. Zeker onder Nederlandse Marokkanen en Turken, zoals blijkt uit indringende documentaires van Rob Hof, uitgezonden door de NMO. Thuiszorg in de terminale fase bereikt deze patiŽnten nauwelijks. Huisartsen verwijzen zelden door, in de verwachting dat de patiŽnt of familie toch geen gebruik wil maken van thuiszorg.

Nikita Shahbazi

In de Nederlandse gezondheidszorg gaan artsen en andere zorgverleners niet mee met het taboe onder veel migranten op terminale ziekten en de dood. Ze brengen het slechte nieuws, direct en onherroepelijk, indien nodig. Doen ze daar goed aan?

Migranten uit collectivistische culturen hebben hier vaak een andere kijk op, ongeacht of en hoe goed zij geÔntegreerd zijn in de Nederlandse samenleving.
Uit persoonlijke ervaring weet ik dat positivisme en de manier waarop patiŽnten naar hun ziekte kijken en ermee omgaan, doorslaggevend is bij het verloop van hun ziekte. Ook in de psychologie is dit bekend. Bepaalde ziektes, zoals schizofrenie hebben zelfs in collectivistische culturen een beter verloop dat in individualistische culturen.
In collectivistische maatschappijen probeert men constant om de patiŽnt niet alleen te laten en altijd met familiebijeenkomsten en bezoekjes bezig te houden. De ernst van de ziekte wordt door familie en kennissen gebagatelliseerd. Iedereen geeft aan de patiŽnt tot op het laatste moment hoop. De zorgtaken worden onder familieleden en vrienden verdeeld.

'Niet de diagnose vertellen, of toch wel?'
Toen ik te horen kreeg dat mijn vader aan een ongeneeslijke ernstige ziekte leed, heb ik maanden mijn best gedaan om ervoor te zorgen dat hij niks erover te horen zou krijgen. Waarom zou een bange patiŽnt in pijn te horen moeten krijgen dat hij ongeneeslijk ziek is en maximaal nog half jaar te leven heeft? Wordt hij daar beter van? Wordt zijn familie daar beter van? De patiŽnt kan toch beter positief blijven en een vrolijkere tijd tegemoet te gaan in plaats van zijn laatste dagen in somberheid en angst door te brengen? Uiteindelijk heb ik aan mijn vader verteld wat er ongeveer aan de hand was, omdat hij voor een belangrijke beslissing stond.

Spijt
Hoewel ik een groot voorstander van euthanasie ben en vind dat de patiŽnt het recht heeft om te kiezen hoe hij zijn laatste dagen wil doorbrengen, heb ik soms spijt dat ik het tegen hem gezegd heb. Gezien zijn angst en zwakke gesteldheid, was het misschien beter geweest om de tijd die wij nog samen hadden in een positievere sfeer door te brengen. In plaats van in een sombere sfeer waarin wij het constant over zijn ziekte hadden en de naderende dood boven ons hing.

Taboe? Geen probleem!
Niemand kan zeggen dat de manier waarop mensen met een andere culturele achtergrond hiermee omgaan, verkeerd is. Niet alles dat door Nederlandse immigranten anders wordt beleefd en aangepakt hoeft een probleem te zijn. Het kan juist ook positief uitpakken. Zoals in het geval van het taboe op ernstige ziekten en de dood.


Nikita Shahbazi is psycholoog, publiciste en auteur van het boek 'Aardappeleters & Allochtonen. Wat is er misgegaan?' (Aspekt, 2005).

 Publicatiedatum: 8 juni 2007 13:41 uur
datum:  13 oktober 2007 22:52   naam: Tom   organisatie: 
Beste Nikita,

Iedereen moet voor zich zelf uitmaken wat het beste is voor hem of haar maar ik weet niet of je er goed aan doet om de waarheid niet te willen horen. Juist in zo;n laatste fase van je leven. Hoe wil je de pijn en emotie verstoppen? Je kunt misschien nog op een "mooie manier"afscheid nemen. De dingen die je nog wil zeggen nog bespreken. Mijn vader is er niet meer maar ik had hem nog zoveel willen vragen en nog van hem willen weten. Ik weet dat je daar niet mee hoeft te wachten totdat iemand ernstig ziek wordt maar vaak in die eindfase zijn er altijd zaken die je nog graag wil of had willen bespreken. Gevoelens delen. Waarom verstoppertje spelen? Een ding is zeker wij weten allemaal dat wij dood gaan. Je kunt niet weg lopen voor de dood en ook niet voor de daar bijkomende pijn en emotie. Waarom alles verbloemen en met een "masker" op sterven. Het is absoluut heel persoonlijk en de betrokkenen moeten er op hun eigen manier mee omgaan. Als verbloemen de beste weg is dan moet je dat doen. Maar je kunt het nooit meer over doen. Nooit meer antwoorden krijgen. Niet alles uit je eigen cultuur hoeft de beste oplossing te zijn. Ik kan mij ook niet in alles vinden van de Nederlandse cultuur. Alles is bepaald in je leven hoe je moet leven en zelfs hoe je moet sterven. Emotie, pijn en verdriet maken wel deel uit van het leven. Zou de patient zo dom zijn? zou hij zelf niet beseffen dat het weleens niet goed kan aflopen?

collectivistische culturen kunnen heel prettig zijn en hebben absoluut positieve kanten maar het kan ook heel benauwend zijn. Alles gecontroleerd. Ik weet het niet.


datum:  23 juli 2007 12:50   naam: Rachid Ajouaou   organisatie: Riagg Rijnmond
ik ben het er helemaal mee eens.
datum:  10 juni 2007 22:40   naam: Mona   organisatie: 
Beste Nikita,

Ik ben het helemaal eens met je.



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


'Ze moeten maar Nederlands leren'.
MariŽtte Hoogsteder.
 lees verder....



Geachte mevrouw de minister,
Tim Ruitenga.
 lees verder....



Waarom de vertellers moeder belde
Door: McGregor Spalburg .
 lees verder....



Een maÔskolfje
door Amaryllis Sprock.
 lees verder....




 Zie ook het archief





Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.